Centraliseren is passé

Vandaag heb ik samen met de gewestelijke secretaris van Oost-Vlaanderen Franky Heyerick een bezoek gebracht aan de medewerkers van directie Stations in het Flandria-gebouw tegenover het station van Gent-Sint-Pieters. Deze mensen – en hun gezinsleden – worden dra geconfronteerd met een zoveelste centralisatie bij de spoorwegen. Ook andere diensten hebben het mogen of zullen het moeten ervaren.
In een vorige FB-post heb ik reeds verwezen naar de mensen in Hasselt die verplaatst worden naar Antwerpen of Brussel.

In tijden waar een gezonde combinatie van gezin en werk door alle arbeidsspecialisten aangeprezen wordt in functie van werkbaar werk, waar vele bedrijven kiezen voor decentralisatie ten gunste van de mobiliteit, de dienstverlening en work-life-balance van het personeel, kiest de NMBS voor een ouderwetse aanpak: centraliseren. Er zijn bedrijfsspecialisten die een dergelijke organisatiestructuur ronduit “passé” vinden.

We werden in het Flandria-gebouw verwelkomd door een vijfentwintigtal medewerkers die op een serene manier hun bezorgdheid hebben geuit. Opvallend: deze mensen uitten niet alleen hun bezorgdheid over hoe ze hun dagelijkse familiale verantwoordelijkheden moeten organiseren (kinderopvang, kwaliteitsvolle tijd voor kind en partner, het dagelijks koken van een gezonde gezinsmaaltijd op een deftig uur, …) maar ook tot de kwaliteit van hun dagelijkse job, de interne en externe dienstverlening naar collega’s en klanten toe.

Er werden concrete voorbeelden aangebracht waaruit blijkt dat de centralisatie zal leiden tot een verminderde dienstverlening. Medewerkers van directie Stations kennen hun lokale klanten als geen ander en onderhouden deze contacten door een persoonlijke aanpak te hanteren. Een verplaatsing naar Brussel zal dit persoonlijk contact onmogelijk maken.

Je kunt de vergelijking doortrekken naar operationele diensten die eveneens gecentraliseerd werden en waardoor de interne en externe communicatie alleen maar verslechterd is. Directie Transport wil bijvoorbeeld ondersteunende diensten van treinbesturing (permanentie en diensttabel) centraliseren en refereert aan de centralisatie van dezelfde diensten bij treinbegeleiding, wat volgens de directie een succes was.

Een succes? Ik geef graag het woord aan de treinbegeleiders…

Onderzoekssyndicalisme

De centralisatie van verschillende diensten van onder andere directie Stations naar Gent, Antwerpen en Brussel zal een zware impact hebben op het gezinsleven van vele medewerkers. Dichtbij huis werken is geen overbodige luxe in een tijdgeest waar flexibel werken vooral ten gunste is van de werkgever. Alhoewel, er zijn werkgevers die de noodzaak van dichtbij huis werken bijzonder goed begrijpen en inzetten op telewerken, lokale kantoorruimtes, filialen, … enzovoort.

Er zijn zelfs bedrijven die zich specialiseren in het aanbieden van vervangende werkplekken, kantoor- en vergaderruimtes, en dan nog vooral in stationsgebouwen waar ze ruimtes afhuren van directie Stations. Dergelijke bedrijven spelen terecht in op de vraag naar dichtbij huis werken én in functie van het openbaar vervoer. Een kwaliteitsvolle gezinsleven wordt hierdoor gecombineerd met milieubewust ondernemen. Een win-win noemen ze dit binnen managementkringen.

Op de nationale paritaire subcommissie (NPSC) heb ik de vraag gesteld wat directie Stations zal doen met de vrijgekomen ruimtes in het station van Hasselt gezien ze haar eigen personeel verplaatst naar Antwerpen, Gent of Brussel. Een verplaatsing dat dagelijks tot meer dan drie uur zal vergen. Ik heb tevens de bedenking gemaakt hoe sarcastisch het zou zijn mocht directie Stations de vrijgekomen ruimtes in het stationsgebouw verhuren aan een bedrijf dat vervangende werkplekken aanbiedt aan mensen die dichtbij huis willen werken. De vertegenwoordigers van de NMBS in de NPSC hebben mijn vraag genotuleerd en zullen hierop antwoorden op de volgende NPSC.

Gezien ik een aanhanger ben van onderzoekssyndicalisme, heb ik zelf het initiatief genomen om, ahum, “deep undercover”, contact op te nemen met het bedrijf dat vervangende werkplekken aanbiedt in verschillende stations (Leuven, Gent-SP, Antwerpen Centraal, Sint-Niklaas, Liège-Guillemins, Brussel Centraal, Brussel Zuid,…).

Het moet gezegd, ik kreeg een snelle respons van de ‘senior account manager’ op mijn vraag of er een vervangende werkplek aangeboden zal worden in het station van Hasselt: “Er wordt op dit moment inderdaad gekeken naar een locatie in de stationsomgeving.”

Wedden dat het station Hasselt zelf betreft?

Mijn naam is Bond. Vak Bond. 😎

Er moet me iets van het hart

Binnen de Belgische spoorwegen wordt het dossier van de herwaardering van onze collega’s treinbestuurders heftig bediscussieerd op de werkvloer en op de sociale media.

Ik ga hier niet het discours houden welke vakbond het bij het rechte eind heeft en welke niet, het gaat me om de emoties die eruit vloeien. Emoties die collega’s diep kwetsen. Zowel bij treinbestuurders onderling als over de verschillende beroepscategorieën heen.

Er zijn militanten – van welke vakbond dan ook – die hard en persoonlijk aangepakt worden door collega’s die een andere mening hebben. De bewoordingen zijn ruimschoots gekend en hoeven niet herhaald te worden. Ik kan niet sterk genoeg benadrukken hoe erg ik dit vind. Een militant verdient het gerespecteerd te worden op de werkvloer. Militanten steken hun vrije tijd in het verdedigen van de waarden van hun vakbond en het waken over het welzijn van de collega’s op de werkvloer. Vrijwilligerswerk moet te allen tijde gewaardeerd worden.

Verschil in mening kan en moet op een correcte en respectvolle manier geuit worden. De dingen die ik meer en meer lees op de sociale media doen mijn spoorweghart bloeden. Populisme is bon ton geworden, alsook het verspreiden van onjuiste informatie, zeg maar nepnieuws. Zij die de Belgische spoorwegen willen ontmantelen, genieten er ongetwijfeld volop van.

En toch. We kregen onlangs een warme reactie van een spoorwegman op onze opinie waarin we de centralisatie van operationele diensten aan de kaak stelden, een tekst die we schreven op basis van feedback van onze militanten op het terrein. Zijn reactie:

“Jullie artikel ‘Centralisatie van de operationele diensten’ vat op een perfecte, rationele en vooral niet populistische manier de problemen samen waarmee wij (allen) geconfronteerd worden. Hartelijk dank voor jullie inzet en moeite. Als onze directie gezond verstand zou hebben, zouden ze dit artikel boven hun bed moeten hangen en dagelijks herlezen. Dit is geen populistische praat, maar een oplossing voor zowel personeel als reizigers!”

Wel, dat is de spoorwegsolidariteit waar we met ons allen voor gaan. Over vakbondsgrenzen en beroepscategorieën heen. Daar moeten we verder aan werken met respect voor ieders standpunt.

Door de geschiedenis heen hebben de spoorwegen -waar dan ook- steeds een gemeenschappelijke opdracht uitgevoerd.

Mensen verbinden.

Opinie: Genoeg plaats op de Parking, en toch verhuizen naar ‘t Stad…?

Bedrijven decentraliseren meer en meer in functie van mobiliteit en aanwervingen, toch blijft de NMBS vasthouden aan een conservatief centralisatiebeleid. Een concreet voorbeeld is de provincie Limburg die hierdoor een spoorwegwoestenij wordt. Niet alleen in spoorwegaanbod, maar ook aan spoorwegarbeidsplaatsen. Reizigers krijgen nog minder dienstverlening in de Limburgse stations en het treinaanbod beantwoordt niet aan de noden van de reizigers. Reeds enkele maanden tracht ACOD Spoor met de Limburgse militanten de directie te overtuigen haar plannen te wijzigen.

De work-life-balance van de Limburgse spoorwegman en -vrouw wordt door elkaar geschud. De rittijden van Hasselt naar Antwerpen variëren van 1u19 tot 1u43 enkele reis. En dan houden we nog geen rekening met werktijden buiten de klassieke 9-to-5. Antwerpen kent bovendien een mobiliteitsprobleem. De wegen naar Antwerpen zijn nu reeds dichtgeslibd.

Het personeel van directie Stations heeft jaren moeten werken in het verwaarloosde stationsgebouw van Hasselt. Op het moment dat er eindelijk acties worden ondernomen om het station te renoveren, moet het personeel verhuizen naar Antwerpen of Brussel. Wat is de meerwaarde van deze nutteloze verhuis naar Antwerpen? We vermoeden dat dit louter een budgettaire maatregel is, maar vernemen eveneens dat er mogelijks lokalen dienen gehuurd te worden in Antwerpen om iedereen te kunnen huisvesten. Indien zo, wat is dan de budgettaire meerwaarde?

De verkeersinfobedienden die onlangs van Leuven naar Hasselt zijn verhuisd, kunnen hun koffers opnieuw pakken om naar Antwerpen te gaan. Is het niet raadzamer om de organisatiestructuur van de verkeersinfobedienden af te stemmen op die van Infrabel?

De planning en permanentie van treinbesturing in Hasselt – twee belangrijke ondersteunende communicatie- en regelorganen voor 400 personeelsleden – moet eveneens naar Antwerpen verhuizen. Het argument dat dit gewerkt heeft bij treinbegeleiding is bijzonder misplaatst. Vraag het aan elke treinbegeleider: de centralisatie van de permanenties en de diensttabellen is een miskleun van formaat geworden met betrekking tot de stiptheid en de communicatie, zowel intern als naar de reiziger toe. Als de directie dan durft beweren dat de centralisatie gewerkt heeft, bewijst men dat de bedrijfscultuur nog steeds top-down is!

De voorbije jaren heeft de NMBS verschillende operationele centralisaties doorgevoerd, steeds met het argument dat de stiptheid en communicatie er beter zouden van worden. De directie pocht steeds met de boutade “meten is weten”. Wel, de stiptheidscijfers zijn klaar en duidelijk. We hebben met veel aandacht het artikel in het personeelsblad B&YOU van juni 2017 gelezen met de boodschap dat er geluisterd wordt naar de reizigers. We hebben nochtans een sterk vermoeden dat de waardering van de reizigers in 2018 niet verbeterd is. Met de reizigers praten op het perron en in de trein is voldoende.

De niet verzekerde aansluitingen en een opeenvolging van afgeschafte treinen zijn een bron van ergernis. Een gestroomlijnde communicatielijn zou dergelijk ergernissen vermijden. In het verleden werden lokaal oplossingen aangereikt. Vandaag bestaat die lokale ondersteuning niet meer. Zeker tijdens crisismomenten is dit voelbaar. Het evacueren van reizigers uit een trein in nood duurt veel langer dan vroeger het geval was.

De communicatiedoorstroming is onvoldoende en niet op maat van personeel en reiziger. De huidige communicatie- en regelorganen kunnen de oproepen immers niet aan. Het is onbeheersbaar geworden. Het betrokken personeel doet haar uiterste best, maar wordt geconfronteerd met haar beperkte mogelijkheden. Frustraties en een gevoel van gefaald te hebben zijn hiervan het gevolg.

Wat het directiecomité van de NMBS niet begrijpt, is dat stiptheid niet alleen secondenwerk is, maar vooral mensenwerk. De lokale knowhow is onontbeerlijk om lokale problemen aan te pakken. De eerstelijns-ondersteuning met een persoonlijke band is cruciaal. De welzijnsbevraging duidt dit haarfijn aan: het operationeel personeel voelt zich niet optimaal ondersteund door de organisatie. De centralisatie van operationele diensten presenteert haar rekening.

We verwijzen -spijtig genoeg- naar de ramp in Pukkelpop in 2011 waar een noodweer voor dramatische toestanden zorgde. De Belgische spoorwegen hebben een snelle evacuatie van de festivalgangers verzekerd dankzij de lokale regelorganen in Hasselt en het personeel ter plaatse in Kiewit die op elkaar afgestemd waren door de collectieve knowhow. De kanalisatie en opvolging van de evacuatie werd in sneltempo verwezenlijkt. Het betrokken personeel kwam vrijwillig op om te helpen. Er moest niemand opgeroepen worden. De waardering van de festivalgangers was buitengewoon hoog.

De CEO van de NMBS heeft de voorbije maanden moedige beslissingen genomen door geldverslindende projecten stop te zetten. ACOD Spoor heeft op het Strategisch Bedrijfscomité gepleit voor een decentralisatie. We zijn ervan overtuigd dat de CEO nieuwe argumenten heeft gekregen om over na te denken. We hebben haar het advies gegeven om outside the box te denken en verkeerde beslissingen uit het verleden niet te herhalen, maar te corrigeren: stop met centraliseren om budgettaire redenen (Stations), synchroniseer de NMBS-communicatiekanalen met die van Infrabel (verkeersinfobedienden), behoud de lokale permanentie en diensttabellen van treinbesturing en decentraliseer die van treinbegeleiding. En durf tevens de vraag stellen: wat is de efficiëntiewinst op directieniveau?

De politiek weigert een eenmaking van het bedrijf waardoor de NMBS, HR-Rail en Infrabel onmogelijk een performant spoorwegaanbod en maximale dienstverlening kunnen garanderen. Maar NMBS en Infrabel kunnen en moeten hun communicatie- en regelorganen maximaal op elkaar afstemmen. En dat gaat niet wanneer de ene partner operationeel meer centraliseert dan de andere.

Het complexe raderwerk van de spoorwegen kun je immers vergelijken met een orkest. Alle spoorwegbedienden hebben hun eigen talenten, net als de muzikanten, en trachten samen een prachtig werkstuk af te leveren.

Helaas, de talenten van het spoorwegpersoneel worden volop belemmerd door de structuur van ons spoorwegbedrijf. In tegenstelling tot een symfonisch orkest, wordt het spoorwegpersoneel immers geconfronteerd met drie partituren en drie dirigenten. Een spoorwegkakofonie waar elke spoorwegman en -vrouw triest van wordt.

Net als de toehoorder: de reiziger.

Negeren

Soms is de woordkeuze wel echt ongelukkig. Of het nu moedwillig of onbewust is.

Een krantenkop als deze doet treinbestuurders bijzonder veel onrecht aan. In het artikel lees ik bovendien: “De machinist die het rood sein negeerde…”

Treinbestuurders “negeren” een rood sein niet. Het gebruik van “negeren” heeft een negatieve bijklank alsof een treinbestuurder moedwillig een sein voorbijrijdt. Ik heb jaren gewerkt met treinbestuurders en wens graag te benadrukken dat deze mensen enorm bezig zijn met de veiligheid van de reizigers en collega’s. Net als alle spoorwegvrouwen en -mannen met een veiligheidsfunctie, of het nu in de trein, in het station of op het seinhuis is.

Ik heb de persdienst van de NMBS gecontacteerd met betrekking tot het gebruik van “negeren” in de media. De persdienst heeft me verzekerd dat ze in haar persberichten de term “seinvoorbijrijding” of “een trein die door een rood sein is gereden” gebruikt. “Negeren” wordt niet gebruikt omdat het even goed kan zijn dat een sein voortijdig is dichtgevallen.

Ik lees graag kranten en besef dat journalisten meer dan ooit onder druk staan sinds de online media de snelheid van de waan van de dag bepaalt. De koppen moeten bovendien opvallen. Vaktaal wordt dan gemakshalve “genegeerd”. Maar ik vraag hen toch rekening te houden met de woordkeuze. En het moet gezegd, ik heb positieve ervaringen met journalisten die een aangegeven fout onmiddellijk aanpassen op de site.

Vertrekprocedure

Vorig jaar 12 september besliste de nieuwe CEO van de NMBS, Sophie Dutordoir, de stopzetting van het project DICE, de nieuwe “kostelijke” vertrekprocedure. Zet DICE op een voetbaltruitje en je sponsort een voetbalploeg zoals een reeks andere casino’s in de Jupiler Pro League. Mijn verstand en hart hebben zich nooit met dit project verzoend. Veel te complex. Een vertrekprocedure moet je kunnen uitleggen in drie powerpoint-slides:

Slide 1: intro en verwelkoming
Slide 2: de vertrekprocedure
Slide 3: zijn er nog vragen?

Met de stopzetting van DICE overheerste opnieuw de vrees dat een nieuwe vertrekprocedure niet voor (over)morgen zou zijn.

Samen met mijn Franstalige collega Christian Martin hebben we onmiddellijk een onderhoud gevraagd met directie Transport. Op 15 september werden we ontvangen door de directietop.

We hebben de directie herinnerd aan het tragisch ongeval in Dinant (2009!) en daaruit bekomen belofte een definitieve oplossing te creëren. We herhaalden de aanhoudende dagelijkse problemen met de vertrekprocedure waarvan elke treinbegeleider kan getuigen. Onze collega’s worden bespuwd, beledigd en bedreigd omdat ze hun job doen!

De impact van de vertrekprocedure op het aantal agressiegevallen is groot. We refereerden aan de doelstelling van de CEO om het aantal arbeidsongevallen te verminderen. Een sluitende vertrekprocedure zou een dergelijke doelstelling vergemakkelijken.

We verlieten de vergadering met een belangrijke afspraak: een eenvoudige vertrekprocedure op korte termijn (voor de zomer van 2018) en een structurele opvolging.

Vandaag werd het nieuws – wat we reeds een tijdje kenden – officieel bericht aan de pers. We gaan de nieuwe vertrekprocedure van dichtbij opvolgen. We vragen iedereen die betrokken is tot de vertrekprocedure (treinbegeleiders, treinbestuurders, stationspersoneel) om onze militanten te informeren over hun ervaringen. Ik wens bovendien sterk te benadrukken dat ook de militanten van de andere vakbonden aan de kar hebben getrokken. Veiligheid kent geen vakbondsgrenzen! Een ferme pluim aan elke militant, van welke vakbond ook.

Tenslotte: Ik herinner mijn eerste les over de vertrekprocedure. De legendarische opleider Guido (iedereen kent Guido, toch van mijn jonge generatie) zei ons met veel hoop en moed dat we misschien de laatste lichting waren die het moesten toepassen. Wordt zijn hoop nu definitief een werkelijkheid?

Ik heb er alvast 25 jaar op moeten wachten. Guido is ermee op pensioen gegaan. Hij en nog anderen verdienen een merci voor hun vastberadenheid om deze doelstelling van generatie op generatie door te geven! Op alle niveau’s.

PS. Wat betreft agressieoorzaken is er in het najaar wellicht een andere doorbraak. Tip: invulpassen.

Opmerkelijk

ACOD-actie – Brugge – 27/02/18

Eén vakbond houdt een sociale actie tegen het onrechtvaardige pensioenbeleid van de regering en de grootste regeringspartij voert een agressieve sociale media-campagne op. De communicatiecel van deze regeringspartij doet duidelijk overuren. De praktijken die ze hanteren zijn bovendien CopyTrump. Plat en ronduit populistisch. Mensen tegen elkaar opzetten. Weinig origineel, laat staan creatief. Politici van deze regeringspartij suggereren zelfs een splitsing van het land om de gevolgen van sociale acties te counteren. Charles Michel laat een intrieste politieke erfenis na. Schrijf het op.

Een andere regeringspartij stuurt een donkerblauwe gewezen minister de radio-ether in om in debat te gaan met onze voorzitster, Chris Reniers. Zijn argumenten kunnen we beperken tot het bewieroken van de vakbonden die niet deelnemen aan onze actie. Hun militanten op de werkvloer verdienen dergelijke donkerblauwe nep-waardering echt niet. Ik uit mijn gemeende syndicale solidariteit naar hen toe. Wij waarderen bovendien hun discrete maar even solidaire aanwezigheid op de verschillende ACOD-piketten.

De derde regeringspartij die zich als het sociaal gelaat van deze regering tracht te profileren, zien en horen we nergens. Een nuchtere en kille vaststelling. Zelfs geen bemiddelingspoging. De Minister van Werk was blijkbaar technisch werkloos. Het is ongetwijfeld een zwaar beroep. Maar toch.

In elk geval: ACOD raakt een gevoelige snaar. De violen geraken niet gelijkgestemd ten huize Wetstraat 16. De premier dirigeert een kakofonische regering, zonder respect voor de betalende toeschouwer.

Geen bisnummer aub. Dank u.